Analoge radio

In de allereerste levensfase van de radio kon er alleen nog maar morse worden overgezonden. Deze “draadloze telegraaf” werd al vrij snel gebruikt om passagiers van het laatste nieuws op de hoogte te houden. Echte omroep met spraak en muziek was echter pas mogelijk na de uitvinding van de radiolamp.

Over wanneer en waar de eerste omroepuitzending plaatsvond zijn de meningen verdeeld. Wel is bekend dat de eerste uitzending in Nederland plaats vond op 6 november 1919. De radiopionier Hansa Henricus Schotanus á Steringa Idzerda zendt dan vanuit de Beukstraat 8-10 in Den Haag de eerste aflevering van het radioprogramma “Radio Soireé Musicale” uit. De zender had de roepletters PCCG. Deze zond uit op een golflengte van 670 m.

De kwaliteit van de uitzending was matig. De zender was zwak en goede microfoons waren er nog niet. Een goede microfoon werd pas in 1927 uitgevonden.

In de jaren twintig ontstaan vervolgens de eerste omroepverenigingen, waarvan de Hilversumse Draadlooze Omroep (HDO) de eerste is. De HDO was opgericht door de Nederlandsche Seintoestellenfabriek (NSF) te Hilversum. De HDO is een voorloper van de AVRO. Verder worden in de jaren twintig de NCRV, de VARA, de KRO en de VPRO opgericht. Vanaf 1930 krijgen deze publieke omroepen zendtijd toegewezen van de regering.

In 1925 word de kortegolf in gebruik genomen. De zender PCJJ begint uitzendingen op een golflengte van 30 m. Op deze golflengte zijn grote afstanden te overbruggen. De Wereldomroep maakt nog steeds gebruik van de kortegolf om Nederlanders over (bijna) de hele wereld te kunnen bereiken.

De kwaliteit van deze eerste uitzendingen was nog niet geweldig. Alhoewel de kwalitatief betere FM al in de jaren dertig is uitgevonden, komt grootschalig gebruik hiervan pas na de Tweede Wereldoorlog op gang. In de oorlog speelt de radio overigens een belangrijke rol. Direct na de bezetting begint in 1940 Radio Oranje vanuit Londen met een toespraak van koningin Wilhelmina haar eerste uitzending. De bezetter heft de publieke omroepen op en vervangt deze door de Rijksradio. Tevens wordt de luisterbijdrage geïntroduceerd.

Na de Tweede Wereldoorlog komt grootschalig gebruik van de FM-band in gebruik. De kwaliteit van de uitzendingen is sindsdien uitstekend. De radio heeft zijn vaste plek in de huiskamer gevonden.

Met de opkomst van de radio neemt ook het aantal piraten in de ether toe. Twee voormalige piraten, de TROS en Veronica komen later in het publieke bestel terecht. De TROS stapt in 1966 over vanuit zijn boorplatform. De piraten van het zeeschip Veronica volgen in 1975. In de tussentijd heeft in 1970 ook de EO zijn plek in het publieke bestel verworven. Pas in de jaren negentig krijgen de eerste commerciële radiozenders een zendvergunning. Veronica stapt later weer uit het publieke bestel. In 1998 komt BNN er juist bij.

In 2003 worden de beschikbare frequenties opnieuw verdeeld. Het aantal radiostations zal hierdoor nog verder toenemen. Zie hiervoor Zerobase.