UMTS in Nederland

In de zomer van 2000 zijn in Nederland via een veiling 5 vergunningen vergeven voor UMTS. Het duurde echter nog tot begin 2004 voordat de eerste commerciële diensten werden aangeboden.

Vodafone had de primeur. Op maandag 16 februari 2004 begon Vodafone met UMTS voor hoge snelheids data communicatie, met een UMTS Mobile Connect kaart voor de PC. De geboden datasnelheid ligt met een maximum van 384 kbit/s ongeveer een factor 10 boven de snelheid van GPRS. De dekking is nog niet in heel Nederland aanwezig. Het betreft Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Groningen, Den Bosch, Eindhoven en Maastricht en de snelwegen daartussen.

In juni 2004 introduceerde Vodafone Live! via UMTS. Daarmee kwam UMTS ook voor de consument beschikbaar. Qua nieuwe diensten kwam Vodafone met diverse vormen van video: videoclips, video-telefonie, video-MMS en live-TV. Keuze voor een toestel was er nog niet. Er was maar één toestel beschikbaar, de Samsung Z105.

KPN kwam half juli met UMTS. Net als bij Vodafone had KPN in eerste instantie alleen een PC kaart voor laptop gebruikers. De eerste UMTS telefoon was medio oktober 2004 beschikbaar.

In april 2006 lanceerde T-mobile zijn netwerk dat meteen geschikt is voor HSDPA; een aanpassing van UMTS die hogere datasnelheden biedt aan de gebruiker. Vodafone en KPN kwamen in oktober 2006 met de mededeling dat hun netwerk geschikt wordt gemaakt voor HSDPA.

Halverwege 2006 hebben deze drie operators een dekking van ongeveer 60% van de bevolking. Dit is echter niet voldoende om aan de verplichtingen van de vergunning te voldoen. De operators hebben de verplichting om eind 2006 in alle steden groter dan 25.000 inwoners dekking te hebben, inclusief de hoofdwegen daartussen.

De andere twee operators, Orange en Telfort, hebben hun netwerk nog niet operationeel. Telfort heeft wel zijn GSM-netwerk aangepast voor EDGE om de gebruiker hogere datasnelheden en mobiel internet te kunnen bieden. Aangezien Telfort is overgenomen door KPN zal Telfort hoogstwaarschijnlijk geen zelfstandig UMTS netwerk opzetten.

De veiling

In Nederland zijn alle frequenties voor het aardse deel van UMTS beschikbaar gesteld. De procedure voor de vergunningverlening is in april 2000 opgestart. Op 24 juli is de veiling gestopt.

Aan de veiling deden 6 partijen mee: T-Mobile (Ben), Orange (Dutchtone), KPN, Vodafone (Libertel), Telfort en Versatel, terwijl er 5 vergunningen beschikbaar zijn gesteld. Van de 6 partijen is Versatel afgevallen. Dit betekent dat alle bestaande GSM operators een UMTS vergunning hebben weten te bemachtigen.

De vergunningen

De beschikbare frequentieband is opgedeeld in 5 pakketten. Er zijn 2 grote pakketten samengesteld van 2 × 15 MHz (3 kanalen) aan gepaarde frequenties en 5 MHz (één kanaal) ongepaarde frequenties alsmede 3 pakketten van elk ongeveer 2 × 10 MHz (2 kanalen) aan gepaarde frequenties en 5 MHz (één kanaal) ongepaarde frequenties. De grote pakketten zijn door Vodafone en KPN bemachtigd.

Van deze 5 pakketten is er slechts aan één, vergunning A van Vodafone, de verplichting opgelegd om van de UMTS standaard gebruik te maken. Bij de andere vergunningen is de keuze voor de radio-interface vrijgelaten, zolang deze maar onder de IMT-2000 familie van 3^e generatie systemen valt. Dit is een consessie die, onder druk van de Amerikanen, is gemaakt om hun kandidaat voor IMT-2000 te pushen. De verwachting is echter dat alle operators voor UMTS zullen kiezen.

In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de vergunningen met de preciese frequenties. Aan vergunning A is de verplichting tot het gebruik van de UMTS standaard gekoppeld.

Vergunning	Eigenaar	Gepaard spectrum	Ongepaard spectrum
A	Vodafone	1920,3 - 1934,9 MHz + 2110,3 - 2124,9 MHz	1914,9 - 1920,3 MHz
B	KPN	1934,9 - 1949,7 MHz + 2124,9 - 2139,7 MHz	1909,9 - 1914,9 MHz
C	Orange	1949,7 - 1959,7 MHz + 2139,7 - 2149,7 MHz	1904,9 - 1909,9 MHz
D	Telfort	1959,7 - 1969,7 MHz + 2149,7 - 2159,7 MHz	1899,9 - 1904,9 MHz
E	T-Mobile	1969,7 - 1979,7 MHz + 2159,7 - 2169,7 MHz	2019,7 - 2024,7 MHz

De vergunningen zijn uitgegeven voor een periode van 15 jaar voor commerciële dienstverlening. Hierbij is uitgegaan van een commerciële start op 1 januari 2002. Dit is de uiterste datum waarop volgens de Europese beschikking UMTS moet worden geïntroduceerd. De vergunningsperiode loopt dan ook tot en met 31 december 2016. Voor de uitrol van het netwerk is als eis opgenomen dat vóór 1 januari 2007 ten minste dekking moet worden gerealiseerd binnen de bebouwde kom van alle gemeenten met meer dan 25.000 inwoners, op alle hoofdverbindingswegen (auto-, spoor- en waterwegen) tussen deze gemeenten, langs de doorgaande autosnelwegen naar Duitsland en België en op of rond de luchthavens Schiphol, Beek en Zestienhoven, met een minimale bitsnelheid van 144 kbit/s.