De voor T-DAB beschikbare frequenties

T-DAB (Terrestrial DAB: DAB via aardse zenders) zal in eerste instantie in de VHF band III worden opgezet, die tot eind 2006 door analoge TV-omroep werd gebruikt. De data van een DAB multiplex wordt via Coded Orthogonal FDM opgedeeld in 1536 carriers die ieder via 4 DPSK worden gemoduleerd. Het totale signaal neemt hierdoor een ruimte in van 1,5 MHz, waarbij de netto bitstroom gelijk is aan 0,8 - 1,7 Mbit/s. Het grote voordeel van deze modulatietechniek is dat het signaal erg robuust is voor meerwegpropagatie en dat een SFN kan worden opgebouwd. Meerwegpropagatie houdt in dat het signaal via meerdere wegen bij de ontvanger aankomt, zowel direct als via reflecties aan bijvoorbeeld gebouwen. Deze robuustheid is vooral voor mobiele ontvangst van belang.

Daarnaast zijn er nog frequenties beschikbaar in de L-band.

T-DAB kanalen in Band III

In internationaal verband zijn er tijdens de Regionale Radio Conferentie 2006 (ook wel Geneve 2006) afspraken gemaakt over de TV-banden III, IV en V. T-DAB kan worden gebruikt in Band III (174 - 230 MHz). De TV-kanalen 5 tot en met 12 zijn ieder 7 MHz breed. Een dergelijk TV-kanaal kan worden opgesplits in 4 subkanalen (kanaal A tot en met D) van ieder 1,75 MHz. Binnen een dergelijk subkanaal kan een T-DAB signaal worden uitgezonden. Een T-DAB signaal neemt ongeveer 1,5 MHz in beslag. De onderverdeling van de TV-kanalen in de T-DAB subkanalen is gegeven in onderstaande figuur.

Onderverdeling van de TV-kanalen in T-DAB kanalen voor Band III

Nederland heeft tijdens de RRC06 de rechten verkregen voor 3 landelijke bedekkingen voor T-DAB. De T-DAB bedekkingen bestaan uit:

1. een landelijke bedekking van kanaal 12C
2. een landelijke bedekking van kanaal 11C
3. een landelijke bedekking die is opgebouwd uit een aantal regionale bedekkingen
   • 11A, Noord-Holland
   • 5A, Friesland
   • 5B, Zeeland en Zuid-Holland
   • 5C, Noord-Brabant en Noord-Limburg
   • 5D, Flevoland
   • 7C, Groningen en Noord Drenthe
   • 8C, Midden en Zuid-Limburg
   • 11A, Noord-Holland
   • 11B, Zuid-Drenthe en Overijssel
   • 12B, Utrecht en Gelderland

De laatste bedekking kan dus ook worden gebruikt voor regionale omroep. Klik hier voor een grafisch overzicht van de beschikbare frequentieruimte.

Daarnaast heeft Nederland de beschikking over één landelijke bedekking voor DVB-T in Band III. Deze DVB-T laag is ook op te splitsen in 4 landelijk dekkende T-DAB lagen. De DVB-T laag is samengesteld uit een aantal verschillende (regionale) frequenties.

Niet alle frequenties kunnen meteen worden gebruikt, vanwege tijdelijke bescherming van analoge televisie in Duitsland, België en Frankrijk en van landmobiel gebruik in het Verenigd Koninkrijk. De volledige frequenieruimte is dan ook pas beschikbaar na afschakeling van de analoge TV in de ons omringende landen.

T-DAB in de L-band

Behalve in Band III zijn er voor regionale doeleinden nog een aantal kanalen beschikbaar in de L-band (1452 - 1479,5 MHz). Tijdens een planningsconferentie in Maastricht in 2002 heeft Nederland 117 kanalen toegewezen gekregen die gezamenlijk een landelijke dekking opleveren. Omdat hierbij met redelijk kleine cellen wordt gewerkt, leent de L-band zich uitstekend voor regionale radio en lokatie-afhankelijke diensten, zoals weer- en verkeersinformatie.

Uitgifte van frequenties

Het kanaal 12C is vergeven aan de publieke omroep. Begin 2009 zijn er daarnaast twee kavels uitgegeven voor commercieel gebruik. Eén van deze kavels betreft de L-band en de andere een landelijk kavel uit Band III. Alhoewel er een veiling was uitgeschreven heeft deze niet daadwerkelijk plaatsgevonden, omdat er voor iedere vergunning uiteindelijk maar één gegadigde was. Mobiele Televisie Nederland heeft de Band III vergunning verkregen. Voor de andere vergunning met frequentieruimte voor omroep in de L-band is gegund aan Call Max Global BV..

Het is de bedoeling om de vervolgens nog twee kavels uit te geven. Eén van deze kavels heeft een landelijke indeling en één een regionale indeling. Dit laatste kavel zal echter pas in 2011 landelijk kunnen worden gebruikt. De twee kavels zullen, samen met de heruitgifte van de FM frequenties worden verdeeld.